Στην Κέρκυρα, για όσους μεγάλωσαν όπως εγώ, ακούγοντας τις τοπικές ιστορίες και τους ψιθύρους των μεγαλύτερων, υπήρχε ο θρύλος του «Τραγιάσκα» — μιας μυστηριώδους, σκοτεινής φιγούρας που έπαιρνε μορφή στις σκιές των τοίχων και μεγάλωνε απειλητικά στο ημίφως, που παρέπεμπε άμεσα στο φαινόμενο των σκιανθρώπων. Όσο κι αν αυτή η ανάμνηση μοιάζει με μια καθαρά επτανησιακή λαογραφική αφήγηση, αν και είμαι βέβαιος πως διαμοιράζεται σε όλη την Ελληνική επικράτεια, φαίνεται πως η σκιά με το καπέλο δεν στοιχειώνει μόνο τα κερκυραϊκά καντούνια και τα παιδικά μας βράδια. Όπως αποκαλύπτει το άρθρο που ακολουθεί, η ίδια ακριβώς απόκοσμη φιγούρα, γνωστή διεθνώς ως «The Hatman» (ο Άνθρωπος με το Καπέλο), αποτελεί ένα παγκόσμιο φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με την υπνική παράλυση, αποδεικνύοντας πώς οι προσωπικοί μας εφιάλτες και οι τοπικοί θρύλοι συναντούν τη νευροεπιστήμη.
Ξυπνάτε ξαφνικά μέσα στη νύχτα και βρίσκεστε αντιμέτωποι με μια σκιώδη φιγούρα. Στέκεται επιβλητικά πάνω σας, με την απόκοσμη σιλουέτα της να στεφανώνεται από κάτι που μοιάζει με καπέλο φεντόρα. Νιώθετε σαν τα χέρια σας να είναι δεμένα στο σώμα σας και δεν μπορείτε να κουνηθείτε. Τα μάτια σας σαρώνουν το δωμάτιο, είναι 3 τα ξημερώματα (υπάρχει λόγος που συμβαίνει αυτό) και μόλις δεχτήκατε επίσκεψη από τον «Άνθρωπο με το Καπέλο».
Αν το παραπάνω σενάριο σας ακούγεται οικείο, το πιθανότερο είναι ότι έχετε βιώσει αυτό που είναι γνωστό ως υπνική παράλυση. Αποτελώντας μια μορφή παραϋπνίας, αυτή η στοιχειωτική διαταραχή του ύπνου είναι ένα είδος εφιάλτη εν εγρηγόρσει, καθώς πολλοί άνθρωποι βλέπουν οπτικές ψευδαισθήσεις παρόλο που είναι ξύπνιοι. Παραδόξως, πολλοί αναφέρουν την ίδια ακριβώς εμπειρία θέασης μιας σκιώδους φιγούρας και, ακόμα πιο παράξενα, αυτός ο «δαίμονας» φοράει συχνά καπέλο.
ΣΚΙΑΝΘΡΩΠΟΙ : Το τρομερό μυστήριο ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ | Weirdo
Δες στο YouTube →Αυτή η «κομψή» φιγούρα έχει αναφερθεί από τόσους πολλούς ανθρώπους που έχει αποκτήσει το δικό της παρατσούκλι στη λαογραφία της υπνικής παράλυσης: Ο Άνθρωπος με το Καπέλο (The Hatman). Σπάνια κινείται και μερικές φορές αποφεύγει το άμεσο βλέμμα, αλλά πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι είναι απολύτως βέβαιοι πως μια φευγαλέα φιγούρα παραμονεύει στο δωμάτιο καθώς παλεύουν να ανακτήσουν τον έλεγχο του σώματός τους (και ορισμένοι πιστεύουν ότι αυτό μπορεί να εξηγεί τις συναντήσεις με εξωγήινους).
Μία μαρτυρία επίσκεψης από τον Άνθρωπο με το Καπέλο προέρχεται από τη Μαίρη Βίνσεντ (Mary Vincent), κάτοικο του Οντάριο, η οποία στο βιβλίο Darkness Walks: The Shadow People Among Us του Τζέισον Όφατ (Jason Offutt) ανέφερε: «Απλώς καθόταν εντελώς ακίνητος και το σκοτάδι του δωματίου δεν μου επέτρεπε να δω το πρόσωπό του. Φαινόταν σαν να φορούσε καπέλο. Ήμουν εντελώς τρομοκρατημένη. Προσπάθησα να κουνηθώ αλλά διαπίστωσα ότι δεν μπορούσα. Δεν μπορούσα ούτε καν να γυρίσω το κεφάλι μου μακριά».
Η θέαση σκιωδών φιγούρων δεν είναι ασυνήθιστη στην υπνική παράλυση. Ακόμα και στην εποχή του αρχαίου Έλληνα ιατρού Γαληνού, εκείνος προσπαθούσε να βρει μια εναλλακτική εξήγηση για την υπνική παράλυση που να μην αποδίδει τις εμπειρίες και τις ψευδαισθήσεις των ανθρώπων σε υπερφυσικά αίτια. Οι θεωρίες του επικεντρώνονταν κυρίως σε γαστρικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, η οποία πράγματι μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης υπνικής παράλυσης σε ορισμένους ανθρώπους.
«Και τι συμβαίνει με το καπέλο;» σας ακούω να ρωτάτε. Είναι μια πολύ καλή ερώτηση, στην οποία επιχείρησε να απαντήσει ο Τίμοθι Μ. Μπράουν ο νεότερος (Timothy M Brown, Jr.) στις αρχές της δεκαετίας του 2000 με το The Hatman Project. Ο ιστότοπος είναι γεμάτος από μαρτυρίες ανθρώπων που συνάντησαν τον Άνθρωπο με το Καπέλο, οπότε γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι βιώνουν την ίδια ψευδαίσθηση; Θα μπορούσε η αυξημένη αναγνωρισιμότητα των ψευδαισθήσεων μέσω παρατσουκλιών όπως «The Hatman» να αρκεί από μόνη της για να κάνει κάποιον να δει μια τέτοια φιγούρα.
«Σε ένα φαινόμενο γνωστό ως πολιτισμική προετοιμασία (cultural priming), οι κοινές πολιτισμικές αφηγήσεις για την υπνική παράλυση, όπως οι επιθέσεις από μοχθηρές φιγούρες, μπορούν να προδιαθέσουν τα άτομα να βιώσουν μεγαλύτερη αντίδραση φόβου, πιο έντονη προσπάθεια να ξεφύγουν από την παράλυση και ψευδαισθήσεις που εξαρτώνται από την κουλτούρα», έγραψε ο Δρ Κάιλ Τζόνσον (Dr Cyle Johnson) του Πανεπιστημίου Στάνφορντ στη μελέτη του Sleep Paralysis: A Brief Overview of the Intersections of Neurophysiology and Culture. «Η κλινική σημασία της πολιτισμικής προετοιμασίας είναι εμφανής στην υπνική παράλυση, έτσι ώστε οι πολιτισμοί με περίτεχνες αφηγήσεις γύρω από αυτήν να συνδέονται με μεγαλύτερο αριθμό επεισοδίων κατά τη διάρκεια της ζωής, μεγαλύτερη δυσφορία και μεγαλύτερη διάρκεια ακινησίας».
Μίλησα στην εκπομπή της Γερμανού για τη ΜΟΡΑ | Weirdo
Δες στο YouTube →Βλέπουμε παραδείγματα πολιτισμικής προετοιμασίας σε όλο τον κόσμο. Για παράδειγμα, στις κοινότητες των Ινουίτ, η εμπειρία έχει συνδεθεί με πνευματικές επιθέσεις από κακούς σαμάνους που προσπαθούν να κλέψουν ένα στοιχείο της ψυχής ενός ανθρώπου, γνωστό ως tarniq. Εν τω μεταξύ, σε μέρη της Βραζιλίας, το φαινόμενο συνδέεται με λαϊκούς θρύλους για ένα τέρας με μακριά νύχια που παραμονεύει, το οποίο ονομάζεται pisadeira και κάθεται στο στήθος των ανθρώπων ενώ κοιμούνται. Ο Άνθρωπος με το Καπέλο μπορεί να είναι ένα ακόμη παράδειγμα μιας ιδέας που έχει εξαπλωθεί σε μια συγκεκριμένη κοινότητα, επηρεάζοντας τις εμπειρίες ή τις αναμνήσεις των ανθρώπων από την υπνική παράλυση.
Ο ομότιμος καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Goldsmiths και ειδικός στον τομέα της ανωμαλιστικής ψυχολογίας, Κρις Φρεντς (Chris French), θέλει να ενημερώσει το κοινό για την υπνική παράλυση, ώστε οι άνθρωποι να μην απορρίπτονται ή να θεωρούνται τρελοί αν μοιράζονται τις εμπειρίες τους. Όπως δήλωσε στο IFLScience, ενώ η υπνική παράλυση δεν θεωρείται επικίνδυνη, μπορεί να συνοδεύεται από ορισμένα πραγματικά τρομακτικά συμπτώματα.
«Για ένα μικρότερο ποσοστό ανθρώπων, μπορεί να συνδεθεί με αυτά τα άλλα συμπτώματα που μπορούν να την κάνουν απολύτως τρομακτική», είπε. «Μερικές φορές είναι απλώς μια πολύ έντονη αίσθηση παρουσίας. Είσαι πεπεισμένος ότι υπάρχει κάποια κακόβουλη οντότητα στο δωμάτιο που πρόκειται να σε πιάσει και να σου κάνει φρικτά πράγματα, αλλά μπορεί στην πραγματικότητα να έχεις και ψευδαισθήσεις σε οποιαδήποτε αισθητηριακή μορφή».
«Μπορεί να ακούσετε φωνές ή βήματα, ή μπορεί να δείτε δαίμονες ή φώτα να κινούνται τριγύρω. Μπορεί να είναι οτιδήποτε μπορεί να φανταστεί ο νους σας. Μπορείτε να ανοίξετε τα μάτια σας, παραδόξως. Ένα από τα λίγα μέρη του σώματός σας που μπορείτε να κινήσετε είναι τα μάτια σας, οπότε βλέπετε ότι βρίσκεστε στην κρεβατοκάμαρά σας, αλλά δεν μοιάζει με όνειρο».
«Είναι ένα είδος συνδυασμού της κανονικής συνείδησης εγρήγορσης και της συνείδησης REM (γρήγορων κινήσεων των ματιών), η οποία είναι η φάση του ύπνου που σχετίζεται με τα έντονα όνειρα. Έτσι, όλη αυτή η παράξενη εικονοπλασία περνά στην κανονική συνείδηση. Μου στέλνουν πολλές μαρτυρίες από πρώτο χέρι, και παρόλο που πρόκειται για ανθρώπους που γνωρίζουν ότι είναι ψευδαίσθηση, είναι απολύτως τρομακτικό επειδή φαίνεται τόσο αληθινό την ώρα που συμβαίνει».