Ορισμένα στοιχεία συνετρίβησαν στη Σελήνη το 2024, αφήνοντας έναν περίεργα ψυχρό κρατήρα «από αυτούς που εμφανίζονται μια φορά στον αιώνα»
Επιστήμονες που συνεργάζονται με τη NASA για τη μελέτη του μεγαλύτερου νέου κρατήρα που έχει βρεθεί ποτέ στη Σελήνη, αναφέρουν ότι δημιούργησε ένα «ψυχρό σημείο» (cold spot) μήκους άνω των 4 μιλίων.
Πριν από δύο χρόνια, ένα αντικείμενο με μέγεθος περίπου όσο μια μικρή πολυκατοικία, ύψους τριών έως έξι ορόφων, συνετρίβη στη Σελήνη—και τα στοιχεία της πρόσκρουσής του παρέμειναν απαρατήρητα για πάνω από ένα χρόνο. Το αντικείμενο ήταν πιθανότατα ένας αμελητέου μεγέθους διαστημικός βράχος ή ένας παγωμένος κομήτης. (Αν και ένας νέος μπορεί να ονειρεύεται, έτσι δεν είναι;)
Ό,τι κι αν ήταν, το αντικείμενο σφάλισε έναν γιγαντιαίο κρατήρα «μια φορά στον αιώνα» στη σεληνιακή επιφάνεια, σύμφωνα με την ανακοίνωση της NASA για το νέο εύρημα. Ο νέος κρατήρας έχει διάμετρο 728 πόδια (222 μέτρα) και βάθος περίπου 141 πόδια (43 μέτρα), το οποίο για να δοθεί μια εικόνα είναι λίγο περισσότερο από 20 πόδια λιγότερο από το ύψος της Αψίδας του Θριάμβου στο Παρίσι. Ο ερευνητής Robert Wagner της Intuitive Machines έκανε την ανακάλυψη μέσω της Κάμερας του Σεληνιακού Αναγνωριστικού Τροχιοδρόμου (LROC) της NASA, την οποία διαχειρίζεται πλέον η εταιρεία εκ μέρους της NASA, αφού πρόσλαβε τον κύριο ερευνητή της διαστημικής υπηρεσίας για το LROC, Mark Robinson.
«Ήταν με διαφορά το πιο προφανές μοτίβο συντριμμιών πρόσκρουσης που έχω δει ποτέ σε μία από αυτές τις εικόνες», δήλωσε ο Wagner στην ανακοίνωση της NASA.
«Απλώς σταμάτησα, άφησα τα πάντα και άρχισα να ερευνώ τι ήταν αυτό το σημείο», θυμήθηκε ο Wagner για τη στιγμή που παρατήρησε για πρώτη φορά τον κρατήρα στις 24 Οκτωβρίου 2025.
Ένα σπάνιο φαινόμενο
Εργαζόμενοι με το μη κερδοσκοπικό Σεληνιακό και Πλανητικό Ινστιτούτο (LPI) και τη NASA, η ομάδα της Intuitive Machines εκτιμά ότι αυτό το ακόμα μυστήριο αντικείμενο συγκρούστηκε με τη Σελήνη κάποια στιγμή μεταξύ 11 Απριλίου και 22 Μαΐου 2024. Οι ερευνητές, οι οποίοι δημοσίευσαν την ανάλυσή τους στο περιοδικό Science Advances την Τετάρτη, ονόμασαν τον κρατήρα McGetchin, από τον γεωλόγο σεληνιακού πεδίου των αποστολών Apollo, Tom McGetchin.
«Τα μοντέλα παραγωγής κρατήρων δείχνουν ότι μια πρόσκρουση αυτού του μεγέθους αναμένεται να συμβαίνει μόνο μία φορά κάθε 132 χρόνια στη Σελήνη», έγραψε η ερευνητική ομάδα στη νέα μελέτη. «Ως εκ τούτου, το γεγονός αυτό αποτελεί μια στατιστικά σπάνια, ουσιαστικά μοναδική παρατήρηση στη ζωή ενός ανθρώπου».
Ο Wagner, ειδικός στην επεξεργασία εικόνας στην Intuitive Machines, έκανε την ανακάλυψη ενώ συνέθετε εικόνες «πριν» και «μετά» από την Ευρυγώνια Κάμερα του LROC. Η τεχνική επικάλυψης αναδεικνύει τις αλλαγές στη σεληνιακή επιφάνεια, αποδίδοντας τα αμετάβλητα τοπία σε ήπιους τόνους του γκρι, ενώ υπογραμμίζει τις γεωλογικές αλλαγές είτε με φωτεινά λευκά είτε με σκούρα σχεδόν μαύρα χρώματα.
Όμως ο κρατήρας έγινε ακόμη πιο ενδιαφέρων όταν οι ερευνητές τον εξέτασαν μέσω του άλλου πολυφασματικού εξοπλισμού απεικόνισης του Σεληνιακού Αναγνωριστικού Τροχιοδρόμου—ο οποίος ανίχνευσε αυτό που οι ερευνητές περιέγραψαν ως «θερμοκρασιακή ανωμαλία ψυχρού σημείου» σε μια δεύτερη εργασία για το εύρημα.
Οι μετρήσεις που λήφθηκαν από το Πείραμα Σεληνιακού Ραδιομέτρου Diviner του τροχιοδρόμου αποκάλυψαν μια ψυχρή περιοχή περίπου 4,3 μιλίων (7 χιλιομέτρων) γύρω από τον κρατήρα, με νυχτερινή θερμοκρασία 14 έως 16 βαθμούς Φαρενάιτ (8 έως 9 βαθμούς Κελσίου) χαμηλότερη από τη γύρω σεληνιακή επιφάνεια.
Επιστήμονες που συνεργάζονται με την ομάδα από το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες (UCLA) και αλλού, υποψιάζονται ότι το χαλαρωμένο σεληνιακό χώμα, ή ρεγόλιθος, που εκτινάχθηκε από την πρόσκρουση, συγκρατεί τη θερμότητα λιγότερο εύκολα από τα πιο πυκνά συμπαγή σεληνιακά πετρώματα.
Οι ερευνητές διασταύρωσαν κάθε νεοσχηματισμένο κρατήρα μεγαλύτερο από 66 πόδια (20 μέτρα) σε διάμετρο για να δοκιμάσουν αυτή την υπόθεση για τη μελέτη τους, ανακαλύπτοντας ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο ψύξης σε κάθε νέο κρατήρα μεγαλύτερο από 98 πόδια (30 μέτρα). Και, όπως ήταν αναμενόμενο, αυτά τα σημεία χαμηλότερης θερμοκρασίας ευθυγραμμίζονταν με το αυξημένο μέγεθος του κρατήρα—υποδηλώνοντας ότι οι μεγαλύτερες, πιο αφράτες περιοχές σκόνης ρεγόλιθου προκαλούν πράγματι αυτές τις πτώσεις θερμοκρασίας.
Οι ερευνητές σημείωσαν ότι αυτή η νέα έρευνα για τους κρατήρες θα βοηθήσει πιθανότατα τις μελλοντικές σεληνιακές βάσεις να προετοιμαστούν καλύτερα για πιθανά βραχώδη βλήματα που εκτοξεύονται από τις μυριάδες συγκρούσεις που δημιουργούν κρατήρες στη Σελήνη. Όμως ένας από τους συνερευνητές της δεύτερης μελέτης, ο γεωφυσικός και ερευνητής διαστημικής φυσικής David Paige του Ινστιτούτου SPACE του UCLA, اقترح επίσης ότι οι μελλοντικές σεληνιακές αποστολές ενδέχεται να θέλουν να δημιουργήσουν δικούς τους κρατήρες για ερευνητικούς σκοπούς ή για την εξόρυξη πόρων.
«Σκεφτόμαστε τώρα τις προσκρούσεις ως έναν τρόπο να “καλλιεργήσουμε” τον ρεγόλιθο—αναδεύοντας τα ιζήματα και φέρνοντας στην επιφάνεια υλικό που συνήθως βρίσκεται από κάτω», δήλωσε ο Paige σε ανακοίνωσή του.
