Ο Τέταρτος Μάγος των Χριστουγέννων: Η αρχική ιδέα ήταν να γράψω ένα άρθρο όπου θα διηγούμουν μια ιστορία που να συνοψίζει και να εμπεριέχει όλα τα στοιχεία που έχουμε και γνωρίζουμε για τους Μάγους των Χριστουγέννων, με σκοπό να συμπεριλάβω και κάποια ίσως λιγότερα γνωστά˙ συλλέγοντας τα όμως, αντιλήφθηκα ότι πάνω κάτω θα έλεγα πράγματα που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο και λίγο ή πολύ, όλοι κάπου τα έχουμε ακούσει και διαβάσει.
Κοιτώντας την οθόνη του υπολογιστή μου με απορία για το τι πρέπει τελικά να αφορά αυτό το άρθρο και με έξι βιβλία ανοιχτά γύρω μου ώστε να με βοηθήσουν, έπεσε το βλέμμα μου στη σελίδα όπου είχα αφήσει ανοιχτή την Παλαιά Διαθήκη κι αποφάσισα για πολλοστή φορά πως δεν υπάρχουν συμπτώσεις, ενθυμούμενη μια νυχτερινή συζήτηση -με φίλους δικούς μου μα πάνω από όλα της γνώσης- κατά την οποία είχε αναφερθεί τυχαία, το όνομα «Μελχισεδέκ». Είχα πεταχτεί με έκπληξη τότε, ρωτώντας να μάθω ποιος είναι αυτός, οπότε και μου εξήγησαν ότι ήταν ο τέταρτος Μάγος -προσκυνητής που ακολούθησε το Άστρο για να βρει το θείο Βρέφος. Πρώτη φορά τον άκουγα αλλά δεν έψαξα και παραπάνω. Το καλοκαίρι διαβάζοντας την Γένεσι(ν), έπεσα ξανά πάνω στον Μελχισεδέκ, ανακαλύπτοντας πως καμία σχέση δεν έχει με τον τέταρτο μάγο. Και να που ήρθε πάλι να με βρει προπαραμονές των Χριστουγέννων, ξεπηδώντας μέσα από την αρχαιότητα, την δύσκολη ώρα που τον είχα ανάγκη. Ιδού τα πειστήρια:
Γένεσις 14, στ. 17-24.
Ο Μελχισεδέκ – σύμφωνα πάντα με τις Αρχαίες Γραφές- ήταν ο Βασιλιάς της Σαλήμ και ιερέας του Ύψιστου Θεού, ο οποίος προϋπάντησε τον Αβραάμ μαζί με τον βασιλιά των Σοδόμμων, στην Κοιλάδα των Βασιλιάδων ήτοι Σαβέ, μετά την πολεμική συντριβή του από τον Χοδολογομμέρ και των συμμάχων του. Ο Αβραάμ συγκινημένος από τις ευλογίες και την αμέριστη προσφορά κρασιού και ψωμιού, πρόσφερε στον Μελχισεδέκ το ένα δέκατο από τα λάφυρα που είχε αποκομίσει από την μάχη ενώ τελικά δεν κράτησε τίποτα για τον εαυτό του παρόλο που ο Βασιλιάς του είπε να τα κρατήσει όλα και να του δώσει μόνο τους πολεμιστές, προφανώς για να μην φανεί φιλάργυρος και πλεονέκτης από ένα πόλεμο που είχε χάσει.
Από την άλλη, το πιο έγκυρο όνομα για τον τέταρτο της ομήγυρης των Μάγων είναι Αρταβάν. Και να τι ανακάλυψε η έρευνα στο χαώδες διαδίκτυο:
Ο Αρταβάν ο Μήδας, ο γεννημένος στο Εκβατάμ, ξεκίνησε από την Περσία, ακολουθώντας τις προφητείες για το προσκύνημα στην Βηθλεέμ μαζί με τους άλλους τρεις μάγους-αστρονόμους (ζωροάστρες ιερείς) –την εποχή που η αστρολογία ήταν «επιστημονικότατη» και λεγόταν με το δέοντα σεβασμό αστρονομία πριν πέσει στα χέρια τσαρλατάνων και άλλων πολλών καθώς και η μαγεία δεν είχε ακόμη αφοριστεί- Βαλτάσαρ, Γκασπάρ και Μελχιώρ. Το ραντεβού των τεσσάρων ήταν στην Βορσίπη της Βαβυλώνας, όπου δυστυχώς ή ίσως μοιραία, ο Αρταβάν αργοπόρησε να φτάσει επειδή στον δρόμο σταμάτησε να βοηθήσει κάποιον Εβραίο που ασθενούσε. Αφίχθη στην Βηθλεέμ την στιγμή της σφαγής των αρσενικών νηπίων από τον Ηρώδη κι ενώ οι φίλοι του είχαν αποχωρήσει˙δωροδοκώντας –με ένα πολύτιμο ρουμπίνι που προοριζόταν για το θείο βρέφος- έναν στρατιώτη, κατόρθωσε να διασώσει τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και Βαπτιστή.
Την υπόλοιπη ζωή του την πέρασε στην Αίγυπτο. Εκεί έζησε ως ταπεινός θεραπευτής. Ύστερα από τριάντα τρία χρόνια ξαναγύρισε στην Ιερουσαλήμ σε πολύ προχωρημένη πια ηλικία. Η επιστροφή του συμπίπτει μοιραία πάλι με την ημέρα της Σταύρωσης του Ιησού. Καθώς αναζητούσε τον τόπο της Σταύρωσης για να δει για τελευταία φορά το Βρέφος που δεν είχε την χαρά να προσκυνήσει και να του προσφέρει τα δώρα της γέννησης, συντελέστηκε ο σεισμός που γκρέμισε το Ναό του Σολομώντα και μια πέτρα τον άφησε αναίσθητο για να συνέλθει και να ανοίξει τα μάτια του λουσμένος από ένα εκθαμβωτικό λευκό φως και μια φωνή που του έλεγε:
«Αμήν, αμήν λέγω σοι, ό,τι εποίησας εις ένα των αδελφών μου των ελαχίστων, εις εμέ εποίησας»
Μετάφραση: «Αλήθεια σου λέω, ότι έκανες σε έναν από τους πιο μικρούς μου αδελφούς, σε μένα το έκανες»
Ο Τέταρτος Μάγος είχε βρει και είχε προσκυνήσει τον Βασιλιά που αναζητούσε η καρδιά του, οι θησαυροί που είχε κουβαλήσει τόσα χρόνια θεραπεύοντας τους ανθρώπους, είχαν γίνει δεκτοί και το ταξίδι του είχε τελειώσει μέσα στην αγκαλιά του Κυρίου του. Θέλω να ελπίζω ότι βρήκατε τουλάχιστον όμορφη την μικρή μου παραβολή. Αν ναι, δυστυχώς βρίσκομαι στην δυσάρεστη θέση να σας γκρεμίσω όποια κατανυκτική αίσθηση σας δημιούργησε διότι ωραίο είναι να φτιάχνουμε ιστορίες αλλά η ιστορική αλήθεια και η θεολογική ευστάθεια καραδοκούν αμείλικτα.
Στα Ευαγγέλια –τα τέσσερα που χρησιμοποιούμε- δεν υπάρχει καμία αναφορά για τέταρτο μάγο και πώς θα μπορούσε να υπάρχει άλλωστε αφού δεν αναφέρονται καν τα ονόματα των υπολοίπων και υποθέτουμε ότι ήταν τρεις από τον αριθμό των δώρων που προσέφεραν (χρυσό, λιβάνι και σμύρνα). Τα ονόματα που γνωρίζουμε είναι αυτά που διέσωσε η παράδοση και πιθανώς πηγάζουν από τα Απόκρυφα Ευαγγέλια των Γνωστικών. Η περίφημη φράση “Αμήν, αμήν λέγω σοι, ό,τι εποίησας εις ένα των αδελφών μου των ελαχίστων, εις εμέ εποίησας” είναι από την παραβολική αφήγηση του Ιησού για την Τελική Κρίση του Κόσμου και δεν συνδέεται με κανέναν από τους Μάγους, πολλώ δε μάλλον με τον αμφιλεγόμενο τέταρτο. Το πιο συγκλονιστικό από όλα στοιχείο είναι ότι ο Ναός του Σολομώντα δεν καταστράφηκε από το σεισμό που έγινε την ώρα της Σταύρωσης αλλά το 70 μ.Χ από τους Ρωμαίους που τον πυρπόλησαν για να καταπνίξουν την εξέγερση των Ιουδαίων, κατά την διάρκεια του πρώτου ιουδαϊκού πολέμου. Χαριτολογώντας, θα προσθέσω πως ο τέταρτος Μάγος αναφέρεται και στην κινηματογραφική ταινία Ben Hur ( με επιφύλαξη γιατί δεν μπόρεσα να επιβεβαιώσω την πληροφορία και παρότι είμαι σινεφίλ η μνήμη μου με απάτησε περί αυτού) μιας κι αυτά γίνονται μόνο στο σινεμά.
Είχα την πρόθεση να κλείσω το αντι-χριστουγεννιάτικο αυτό άρθρο με την φράση «πίστευε και μη ερεύνα» αποκαθιστώντας το κόμμα μετά το μη, καθώς είχα την εντύπωση ότι είναι ρήση της Πεντηκοστιανής Θεολογικής Σχολής (αν και τελικά ανήκει στο τάγμα των Ιησουιτών). Ευτυχώς, η θεολόγος Βιβή Ταμβακοπούλου που επιμελήθηκε το κείμενο, επανέφερε την τάξη καθιστώντας άχρηστη την περιβόητη παραπάνω φράση και παραπέμποντας με στον ίδιο τον λόγο του Ιησού:
«Ερευνάτε τας γραφάς, ότι υμείς δοκείτε εν αυταίς ζωήν αιώνιον έχειν∙ και εκείναι εισίν αι μαρτυρούσαι περί εμού» κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο, κεφάλαιο πέμπτο, στίχος 39.
