Η επιδρομή που τερμάτισε τη διακυβέρνηση του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, έχει επαινεθεί ως μια εξαιρετικά συντονισμένη επίδειξη σύγχρονης στρατιωτικής ισχύος: ένα πλήγμα πριν από την αυγή, συγχρονισμένο με ηλεκτρονικό πόλεμο, αιφνίδια κατάρρευση των επικοινωνιών και την απομάκρυνση ενός αρχηγού κράτους ζωντανού, ο οποίος μεταφέρθηκε αεροπορικώς στις Ηνωμένες Πολιτείες για να αντιμετωπίσει κατηγορίες.
Τώρα, μέσα στην «ομίχλη» που ακολουθεί κάθε υψηλού προφίλ μυστική επιχείρηση, ένας νέος ισχυρισμός άρχισε να εξαπλώνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα πρωτοσέλιδα των ταμπλόιντ: ότι οι αμερικανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν υποτίθεται ένα «ηχητικό όπλο» τόσο ισχυρό, που έκανε τα στρατεύματα της Βενεζουέλας να αιμορραγούν από τη μύτη και να κάνουν εμετό με αίμα.
Σε μια εποχή όπου ο καθένας μπορεί να δημοσιεύσει οτιδήποτε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης —και η παραπληροφόρηση ταξιδεύει συχνά ταχύτερα από τα γεγονότα— ισχυρισμοί όπως αυτοί θα ήταν κανονικά εύκολο να απορριφθούν. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος κέρδισε ασυνήθιστη προβολή αφού η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολιν Λίβιτ, κοινοποίησε την υποτιθέμενη συνέντευξη αυτόπτη μάρτυρα στο X, προτρέποντας τους ακολούθους της να «σταματήσουν ό,τι κάνουν και να το διαβάσουν».
Αν και προήλθε από τον επίσημο κυβερνητικό λογαριασμό της, η αναδημοσίευση της Λίβιτ δεν ισοδυναμεί με επίσημη δήλωση του Λευκού Οίκου ή του Υπουργείου Άμυνας (DoD) και δεν επαληθεύει την ακρίβεια της μαρτυρίας. Παρόλα αυτά, όταν ο δημόσιος εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου αναπαράγει μια τέτοια ιστορία, της προσδίδει ένα επίχρισμα νομιμότητας, έστω και αν βασικές λεπτομέρειες παραμένουν ανεπιβεβαίωτες.
Ο ισχυρισμός αγγίζει επίσης μια πραγματική, ταχέως εξελισσόμενη πτυχή της στρατιωτικής τεχνολογίας —κατευθυνόμενη ενέργεια, ηλεκτρονικός πόλεμος και «μη φονικά» συστήματα— όπου η γραμμή μεταξύ επιστημονικού γεγονότος, διαβαθμισμένης ικανότητας και επιστημονικής φαντασίας μπορεί εύκολα να θολώσει.
Ένα «έντονο ηχητικό κύμα» που εξουδετέρωσε στρατιώτες
Η ιστορία φαίνεται να προέρχεται από μια ισπανική ηχητική καταγραφή που διαμοιράστηκε στο WhatsApp, από έναν υποτιθέμενο αυτόπτη μάρτυρα και φρουρό ασφαλείας της Βενεζουέλας, πιστό στον Μαδούρο.
«Ήμασταν σε επιφυλακή, αλλά ξαφνικά όλα τα συστήματα ραντάρ μας έκλεισαν χωρίς καμία εξήγηση», αναφέρει η αγγλική μετάφραση της μαρτυρίας. «Το επόμενο πράγμα που είδαμε ήταν drones, πολλά drones, να πετούν πάνω από τις θέσεις μας. Δεν ξέραμε πώς να αντιδράσουμε».
Ο φερόμενος ως φρουρός ασφαλείας συνεχίζει περιγράφοντας τις αμερικανικές δυνάμεις να αναπτύσσουν κάποιου είδους ηχητικό όπλο που άφησε τους αμυνόμενους ξαφνικά ανίκανους να αντιδράσουν.
«Σε κάποιο σημείο, εκτόξευσαν κάτι —δεν ξέρω πώς να το περιγράψω… ήταν σαν ένα πολύ έντονο ηχητικό κύμα», λέει ο μάρτυρας. «Ξαφνικά, ένιωσα το κεφάλι μου να εκρήγνυται από μέσα. Όλοι αρχίσαμε να αιμορραγούμε από τη μύτη. Κάποιοι έκαναν εμετό με αίμα. Πέσαμε στο έδαφος, ανίκανοι να κινηθούμε».
Προς το παρόν, οι ΗΠΑ δεν έχουν επιβεβαιώσει δημόσια τη χρήση οποιουδήποτε ακουστικού όπλου ή όπλου κατευθυνόμενης ενέργειας στην επιχείρηση. Επιπλέον, ο ισχυρισμός φαίνεται να πηγάζει από το ίδιο viral μήνυμα στο WhatsApp και όχι από ανεξάρτητο ρεπορτάζ.
Τελικά, αν και αυτό δεν σημαίνει ότι οι ισχυρισμοί είναι αυτόματα ψευδείς, σημαίνει ότι τα στοιχεία που τους υποστηρίζουν είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ισχνά.
Τι γνωρίζουμε για την τεχνολογία της επιδρομής — χωρίς μυστηριώδη όπλα
Πολλά είναι γνωστά για την αμερικανική επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο, συμπεριλαμβανομένης της κλίμακας και του ρόλου μη μυστηριωδών, καλά τεκμηριωμένων δυνατοτήτων.
Πληροφορίες που διατέθηκαν από το Υπουργείο Άμυνας και δεδομένα ανοιχτής πηγής υποδηλώνουν ότι η επιχείρηση περιελάμβανε περισσότερα από 150 αεροσκάφη —μαχητικά, βομβαρδιστικά, drones, τάνκερ και πλατφόρμες ηλεκτρονικού πολέμου— που κατασκευάστηκαν για να εδραιώσουν την αεροπορική κυριαρχία και να καταστείλουν την άμυνα της Βενεζουέλας.
Αυτό περιλαμβάνει τα EA-18G Growler του Ναυτικού —αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου κατασκευασμένα για να παρεμβάλουν ραντάρ και επικοινωνίες και να τυφλώνουν ή να μπερδεύουν την αεράμυνα. Με τη Delta Force του Στρατού να αναλαμβάνει τη φάση των επίγειων επιχειρήσεων, η επιδρομή περιγράφηκε ως μια στενά συντονισμένη επιχείρηση πολλαπλών τομέων που συνδύασε την υποστήριξη πληροφοριών με τον ηλεκτρομαγνητικό πόλεμο.
Με άλλα λόγια, υπάρχει ήδη μια ισχυρή, τεχνολογικά βασισμένη εξήγηση για το πώς μια σχετικά μικρή δύναμη θα μπορούσε να δημιουργήσει την αίσθηση συντριπτικής ισχύος — χωρίς την ανάγκη άκρως απόρρητων ηχητικών όπλων. Ο ηλεκτρονικός πόλεμος μπορεί ξαφνικά να αφήσει τους αμυνόμενους να αισθάνονται απομονωμένοι και κουφοί, με τους ασυρμάτους να αποτυγχάνουν, τα ραντάρ να υποβαθμίζονται και τον συντονισμό να καταρρέει σε λίγα λεπτά.
Τι ακριβώς είναι ένα «ηχητικό όπλο»;
Ο όρος «ηχητικό όπλο» είναι μια γενική περιγραφή που μπορεί να αναφέρεται στα πάντα, από ένα κατευθυντικό μεγάφωνο υψηλής ισχύος που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο πλήθους (όπως τα συστήματα LRAD) έως θεωρητικές έννοιες που περιλαμβάνουν υποήχους ή υπερήχους.
Οι τεκμηριωμένες ακουστικές τεχνολογίες μπορούν πράγματι να προκαλέσουν βλάβη με διάφορους τρόπους. Συζητήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και ιατρικές μελέτες σχετικά με τα ακουστικά όπλα και τον ήχο υψηλής έντασης επισημαίνουν κινδύνους που περιλαμβάνουν πόνο, αποπροσανατολισμό, ναυτία, εμβοές και πιθανώς μακροχρόνια βλάβη της ακοής σε επαρκώς υψηλά επίπεδα ηχητικής πίεσης. Τα συστήματα τύπου LRAD, για παράδειγμα, περιγράφονται μερικές φορές ως «κανόνια ήχου» και έχουν βρεθεί υπό νομικό και δημόσιο έλεγχο όταν χρησιμοποιήθηκαν σε πολιτικό πλαίσιο.
Ωστόσο, τα συμπτώματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της φήμης για την επιδρομή κατά του Μαδούρο —ρινορραγίες και «εμετός με αίμα»— είναι το σημείο όπου η φυσική και η φυσιολογία αρχίζουν να εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες.
Το κενό αληθοφάνειας: Ήχος που τραυματίζει έναντι ήχου που προκαλεί αιμορραγία
Ο ήχος υψηλής έντασης μπορεί όχι μόνο να είναι εξουθενωτικός, αλλά σε ακραία επίπεδα μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο αυτί. Η βιοϊατρική βιβλιογραφία αναγνωρίζει επίσης την ύπαρξη δευτερογενών «εξω-ακουστικών» επιδράσεων, ή αντιδράσεων μέσα στο σώμα που δεν περιορίζονται στην ακοή.
Ο θόρυβος μπορεί να λειτουργήσει ως ένας μη ειδικός φυσιολογικός στρεσογόνος παράγοντας, με έρευνες να περιγράφουν επιπτώσεις στις ενδοκρινικές, καρδιαγγειακές και νευρολογικές λειτουργίες, ειδικά με παρατεταμένη ή έντονη έκθεση. Και σε πολύ υψηλά επίπεδα ηχητικής πίεσης —ιδιαίτερα στις χαμηλές συχνότητες και στο υποηχητικό φάσμα— ο ήχος μπορεί να γίνει αισθητός ως δόνηση, όχι μόνο να ακουστεί.
Η Συμβουλευτική Ομάδα του Ηνωμένου Βασιλείου για τη Μη Ιονίζουσα Ακτινοβολία σημείωσε ότι τα υψηλά επίπεδα θορύβου χαμηλής συχνότητας και υποήχων μπορούν να προκαλέσουν αιθουσαία διέγερση (σχετική με την ισορροπία), αν και τόνισε ότι τα απαιτούμενα επίπεδα είναι πολύ πάνω από τα τυπικά όρια ακοής.
Ξεχωριστές ανασκοπήσεις της αιθουσαίας έρευνας επισημαίνουν επίσης στοιχεία ότι η επαρκώς έντονη έκθεση σε θόρυβο μπορεί να επηρεάσει περιφερειακές και κεντρικές αιθουσαίες δομές — ένας λόγος για τον οποίο τα θορυβώδη περιβάλλοντα μπορεί να σχετίζονται με ζάλη, ανισορροπία και άλλα συμπτώματα του έσω ωτός.
Υπάρχουν επίσης δημοσιευμένα στοιχεία —αν και συχνά συγκεχυμένα και εξαρτώμενα από το πλαίσιο— που συνδέουν την έντονη ακουστική έκθεση με αλλαγές στην αίσθηση και τη σωματική λειτουργία. Επαγγελματικές και πειραματικές αναφορές έχουν περιγράψει μετατοπίσεις στη δονητική ευαισθησία και αντανακλαστικές αντιδράσεις, συμπτώματα που αφορούν την ισορροπία και τη ναυτία, και, σε ορισμένες περιπτώσεις, φυσιολογικές αλλαγές συμβατές με αντιδράσεις στο στρες (συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών μετρήσεων).
Πολλές από τις ισχυρότερες και καλύτερα χαρακτηρισμένες μη ακουστικές βιο-επιδράσεις στη σύγχρονη ιατρική προέρχονται από τους υπερήχους — αλλά συνήθως σε ελεγχόμενα πλαίσια (μέσω ιστού ή διεπαφών νερού/γέλης), όπου η παροχή ενέργειας είναι μετρήσιμη. Οι ανασκοπήσεις των βιο-επιδράσεων των υπερήχων περιγράφουν πράγματι μηχανικούς και θερμικούς μηχανισμούς και σημειώνουν ότι σε επαρκώς υψηλές εντάσεις, οι υπέρηχοι μπορούν να επηρεάσουν ευαίσθητα όργανα και ιστούς.
Έτσι, η ιδέα ενός ηχητικού όπλου που «επηρεάζει τα όργανα» είναι θεωρητικά δυνατή. Ωστόσο, η πρόκληση του είδους της εσωτερικής αιμορραγίας που περιέγραψε ο υποτιθέμενος αυτόπτης μάρτυρας —από απόσταση και σε εξωτερικό χώρο— θα απαιτούσε εξαιρετική ποσότητα ενέργειας, επειδή ο ήχος εξασθενεί γρήγορα με την απόσταση και επηρεάζεται έντονα από εμπόδια, τον άνεμο και το έδαφος.
Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο η αξιόπιστη ανοιχτή βιβλιογραφία αντιμετωπίζει εδώ και καιρό τους εντυπωσιοθηρικούς ισχυρισμούς περί «υποηχητικών όπλων» με σκεπτικισμό, τονίζοντας πόσο γρήγορα τα απαιτούμενα επίπεδα ισχύος γίνονται μη πρακτικά έξω από πολύ συγκεκριμένες συνθήκες.
Εάν οι ΗΠΑ είχαν όντως χρησιμοποιήσει ένα μυστικό «ηχητικό όπλο» που παρήγαγε πιέσεις επαρκείς για να προκαλέσουν εκτεταμένη αιμορραγία και εμετό με αίμα, θα αναμένατε ένα ευρύτερο αποτύπωμα τραύματος τύπου έκρηξης — σοβαρή βλάβη στο αυτί, αποπροσανατολισμό τουλάχιστον και πιθανή βλάβη στους πνεύμονες σε ακραίες περιπτώσεις — μαζί με αδιαμφισβήτητη ιατρική τεκμηρίωση.
Δημόσια, τουλάχιστον, δεν διαθέτουμε αυτή την τεκμηρίωση, και η viral μαρτυρία από μόνη της δεν παρέχει επαληθεύσιμες κλινικές λεπτομέρειες προς υποστήριξη αυτής της ιδέας.
Μια πιο πεζή πιθανότητα για το «ηχητικό κύμα» που περιγράφει ο υποτιθέμενος αυτόπτης μάρτυρας θα μπορούσε να είναι εκρήξεις, χειροβομβίδες κρότου-λάμψης ή ακόμα και η αισθητηριακή υπερφόρτωση μιας συντονισμένης επίθεσης στην οποία οι επικοινωνίες αποτυγχάνουν και το περιβάλλον γίνεται βίαια χαοτικό.
Πολλαπλές αναφορές περιγράφουν την επιδρομή να εξελίσσεται εν μέσω έντονων μαχών, με σημαντικές απώλειες από την πλευρά της Βενεζουέλας — συνθήκες που θα μπορούσαν εύκολα να προκαλέσουν σοβαρούς τραυματισμούς χωρίς την επίκληση κάποιου νέου όπλου.
Όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας: Θα μπορούσε να είναι κάτι άλλο εκτός από ήχο;
Ορισμένες από τις εικασίες γύρω από τον viral ισχυρισμό υποστηρίζουν ότι, αντί για «ηχητικό όπλο», οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν ένα μυστικό «όπλο κατευθυνόμενης ενέργειας» (Directed-Energy Weapon – DEW). Πρόκειται για έναν ευρύ όρο που μπορεί να περιλαμβάνει τα πάντα, από λέιζερ έως μικροκύματα υψηλής ισχύος και συστήματα κυμάτων χιλιοστού.
Τα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας αποτελούν πράγματι έναν σημαντικό τομέα αμυντικής έρευνας και ανάπτυξης των ΗΠΑ αυτή τη στιγμή. Ωστόσο, η συντριπτική εστίαση δεν είναι σε όπλα που προορίζονται για ανθρώπινους στόχους. Αντίθετα, αφορά την αντιμετώπιση εξοπλισμού — την κατάρριψη drones, την απενεργοποίηση αισθητήρων, την υποβάθμιση των επικοινωνιών ή την καταστροφή εξοπλισμού.
Οι ΗΠΑ έχουν αναγνωρίσει δημόσια την ανάπτυξη μη φονικών όπλων κατευθυνόμενης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων του «Συστήματος Ενεργητικής Άρνησης» (Active Denial System – ADS). Περιγραφόμενη επίσης ως «ακτίνα θερμότητας», αυτή η τεχνολογία χρησιμοποιεί κύματα χιλιοστού για να θερμάνει γρήγορα την επιφάνεια του δέρματος, προκαλώντας μια αφόρητη αίσθηση καψίματος που αποσκοπεί στην απομάκρυνση των ανθρώπων.
«Τα συστήματα Τεχνολογίας Ενεργητικής Άρνησης παράγουν αναστρέψιμα αποτελέσματα σε αποστάσεις έως και πέρα από το βεληνεκές των ελαφρών όπλων, παρέχοντας στις αμερικανικές δυνάμεις επιπλέον χρόνο λήψης αποφάσεων και χώρο για να επικυρώσουν ότι μια αντιληπτή εχθρική πρόθεση/πράξη είναι, στην πραγματικότητα, εχθρική», αναφέρει ένα ενημερωτικό δελτίο που δημοσιεύθηκε από το Κοινό Γραφείο Δυνατοτήτων Ενδιάμεσης Ισχύος των ΗΠΑ (JIFCO).
Είναι σημαντικό ότι το ADS δεν ταιριάζει με την περιγραφή της viral φήμης. Είναι κατασκευασμένο για να απωθεί τους ανθρώπους και να εκκαθαρίζει μια περιοχή — όχι για να εξουδετερώνει αθόρυβα στρατεύματα επί τόπου ή να προκαλεί αιμορραγία. Τα συμπτώματα στο επίκεντρο του ισχυρισμού —ρινορραγίες και εμετός με αίμα— δεν ευθυγραμμίζονται με τις δυνατότητες του συστήματος, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί γύρω από την προσωρινή, επιφανειακή συμμόρφωση μέσω πόνου.
Θεωρίες για μικροκύματα υψηλής ισχύος εμφανίζονται συχνά σε αυτές τις συζητήσεις λόγω της μακροχρόνιας διαμάχης για το «Σύνδρομο της Αβάνας» — μια ανεπίλυτη, πολιτικά φορτισμένη συζήτηση που περιλαμβάνει ισχυρισμούς περί χρήσης όπλων κατευθυνόμενης ενέργειας κρυφά εναντίον αμερικανικού προσωπικού στο εξωτερικό.
Στην αρχή, ορισμένοι ερευνητές έθεσαν την πιθανότητα τουλάχιστον ορισμένες περιπτώσεις του Συνδρόμου της Αβάνας να περιλαμβάνουν κατευθυνόμενη, παλμική ενέργεια ραδιοσυχνοτήτων. Σε μια έκθεση του 2020, οι Εθνικές Ακαδημίες δήλωσαν ότι ήταν πιθανό κάποιος τύπος όπλου ραδιοσυχνοτήτων να χρησιμοποιήθηκε σε υπαλλήλους της κυβέρνησης των ΗΠΑ και στις οικογένειές τους στο εξωτερικό, με βάση το μοτίβο των συμπτωμάτων.
Ωστόσο, μεταγενέστερες αξιολογήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών απέρριψαν την ιδέα ότι ένας ξένος αντίπαλος ανέπτυξε ένα μυστικό όπλο μικροκυμάτων ή «ενέργειας». Μια αξιολόγηση της κοινότητας πληροφοριών του 2023 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχαν αξιόπιστα στοιχεία ότι ένας ξένος αντίπαλος διέθετε όπλο ή συσκευή που προκαλούσε τα περιστατικά και έκρινε την εμπλοκή αντιπάλου «πολύ απίθανη».
Μια ενημερωμένη μη διαβαθμισμένη αξιολόγηση που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2025 διατήρησε αυτή τη θέση —σημειώνοντας ωστόσο ότι μια μικρή μειονότητα στοιχείων άφηνε ανοιχτό έναν περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων στις οποίες ένας ξένος δρώντας μπορεί να είχε παίξει ρόλο.
Τίποτα από αυτά, φυσικά, δεν αποδεικνύει ότι κάποια υπερ-απόρρητη ικανότητα κατευθυνόμενης ενέργειας δεν θα μπορούσε να υπάρχει πίσω από κλειστές πόρτες. Οι στρατοί συστηματικά διαβαθμίζουν τα αναδυόμενα συστήματα και η ιστορία είναι γεμάτη από προγράμματα που έγιναν δημόσια γνωστά πολλά χρόνια αργότερα.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν σκληρά, ανεξάρτητα επαληθεύσιμα στοιχεία ότι ένα αναπτύξιμο DEW μπορεί να προκαλέσει τα συγκεκριμένα, δραματικά μοτίβα τραυματισμών που περιγράφονται σε αυτές τις ιστορίες υπό πραγματικές συνθήκες. Χωρίς αυτά τα στοιχεία, οι ισχυρισμοί προηγούνται της δημόσια επιδειχθείσας τεχνολογίας και αυτού που η βασική φυσική της προβολής ενέργειας σε ανοιχτά περιβάλλοντα υποδηλώνει ως εφικτό.
Γιατί αυτή η φήμη για το ηχητικό όπλο εξαπλώνεται τώρα;
Το περιβάλλον πληροφόρησης μετά την επιδρομή είναι χαοτικό. Ελεγκτές γεγονότων και μέσα ενημέρωσης έχουν προειδοποιήσει για παραπλανητικές ή παραγόμενες από AI εικόνες που κυκλοφορούν μετά τη σύλληψη του Μαδούρο — ένας δείκτης του πόσο γρήγορα το εντυπωσιοθηρικό περιεχόμενο μπορεί να καλύψει τα κενά όταν οι επίσημες λεπτομέρειες είναι περιορισμένες.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι υπάρχει ένα αφηγηματικό κίνητρο πίσω από τον τρέχοντα ισχυρισμό περί χρήσης μυστικού ηχητικού όπλου από τις αμερικανικές δυνάμεις.
«Στέλνω μια προειδοποίηση σε όποιον πιστεύει ότι μπορεί να πολεμήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν έχουν ιδέα για το τι είναι ικανοί», είπε ο φερόμενος ως αυτόπτης μάρτυρας. «Μετά από αυτό που είδα, δεν θέλω ποτέ ξανά να βρεθώ στην αντίθετη πλευρά. Δεν πρέπει να τα βάζει κανείς μαζί τους».
Αυτή η αφήγηση παρουσιάζει τις ΗΠΑ ως κάτοχο μιας σχεδόν μαγικής ικανότητας που μπορεί να τερματίσει μάχες χωρίς απώλειες, ενώ παρουσιάζει τις δυνάμεις της Βενεζουέλας ως αβοήθητες απέναντι στην «τεχνολογία». Πρόκειται για μια συναισθηματικά ισχυρή ιστορία — ανεξάρτητα από το αν είναι αληθινή.
Τι θα χρειαζόταν για να επιβεβαιωθεί ή να καταρριφθεί ο ισχυρισμός;
Με επιστημονικούς και τεχνικούς όρους, η ιστορία παραμένει ένας ισχυρισμός μέχρι να υποστηριχθεί από ανεξάρτητα, επαληθεύσιμα στοιχεία. Αυτά περιλαμβάνουν ιατρικά αρχεία με συνεπή μοτίβα τραυματισμών, πολλαπλούς μάρτυρες με επιβεβαιωμένα χρονοδιαγράμματα, ιατροδικαστικά στοιχεία που συνδέονται με μια συγκεκριμένη συσκευή ή αξιόπιστη επίσημη επιβεβαίωση από αξιωματούχους με άμεση γνώση.
Η καλύτερα τεκμηριωμένη «υψηλής τεχνολογίας» πτυχή της επιχείρησης Μαδούρο δεν είναι ένα μυστηριώδες ηχητικό όπλο. Είναι ο ηλεκτρονικός πόλεμος, η επιτήρηση και ο μεγάλης κλίμακας συντονισμός σε πολλαπλούς τομείς, που αποτελούν όλα καλά τεκμηριωμένες ικανότητες. Αυτό από μόνο του αποτελεί μια αξιοσημείωτη επίδειξη σύγχρονης στρατιωτικής ισχύος.
Έτσι, παρά το γεγονός ότι αναπαράχθηκε από την εκπρόσωπο Τύπου του Λευκού Οίκου, η αφήγηση περί «μυστικού ηχητικού όπλου», προς το παρόν, κινείται στον άβολο χώρο μεταξύ των εντυπωσιακών όρων και της έλλειψης επαληθεύσιμων αποδείξεων.
